Geleceğin Anahtarı Bitcoin
- Bitcoin madenciliği nedir ve nasıl
yapılıyor?
- Bir Bitcoin nasıl çıkartılır?
- Bitcoin nasıl üretilir?
- Bitcoin
madenciliği nedir?
- Bitcoin mining nedir?
- Ben de Bitcoin madenciliği yapabilir
miyim?
Bu sorular, Bitcoin’in yaşadığı büyük çıkış ile daha sık sorulmaya başlandı. Özellikle ben, bu konuda gerek haberlerde Bitcoin zenginlerini duyanlar gerekse internetten okudukları ile kafası karışan eş dost ve arkadaşlarım tarafından sıklıkla sorguya çekiliyorum.
Aslında herkesin
söylemeye çalıştığı şey şu; “Bitcoin
madenciliği yaparak ben de zengin olmak istiyorum, ama nereden başlayacağımı
bilemiyorum…”
Fakat işin aslı şu ki,
gerçekten çok istisnai bir durumda değilseniz, muhtemelen siz de Bitcoin
madenciliği yapmak
için GEÇ KALDINIZ .
Bunun sebebini birazdan uzun uzun açıklayacağım ama hemen umutsuzluğa düşmeyin. Çünkü biz yanınızdayız...
Bitcoin Madenciliği – Dijital saman yığınında dijital iğne aramak…
Aslında Bitcoin
madenciliğinin nasıl yapıldığından çok; neden bu kadar önemli olduğu kendi başına
uzunca bir yazıyı hak ediyor. Çünkü Bitcoin’i bu kadar önemli bir teknoloji ve
büyük bir buluş yapan şeyin kilit
noktalarından bir tanesi Proof-of-Work olarak bilinen konsept. Bu yazıda
ise bu konuya kabaca değinip işin teknik kısmına çok da kafa yormak istemeyen
okurlarımızın akıl sağlığını koruyacağım, en
azından şimdilik.
Konuya girmeden önce
çok kısa olarak dikkat çekmek istediğim bir şey var: Bitcoin çıkartmak, yani
madencilik yaparak bir miktar Bitcoin
elde etmek, madenciliğin tek amacı değil. Bitcoin madencileri aynı zamanda
Blockchain denen ve yine BTC’yi BTC yapan özelliklerden birisi olan ve merkezi
olmama özelliğine sahip (decentralized) hesap defterini de tutmaya yarıyor,
bunun neden böyle olduğu ve ne işe yaradığı da yine başka bir yazının konusu
olsun. Şimdilik sadece madencilik kavramını “Bitcoin bulmak/çıkartmak/basmak”
olarak düşünelim…
Bitcoin
madenciliği, aslında çok özet olarak anlatmak gerekirse, bilgisayarınıza
özelliği olan bir sayıyı aratıp buldurmanızdan ibaret ve bu sayıyı özellikli
yapan şey ise, bulunmasının oldukça zor olması ve bulmanın gittikçe zorlaşması.
Zor bulunmasının ve
zorlaşmasının sebebi ise şans eseri değil. Bunun sebebi Bitcoin protokolü
tasarlanırken, Satoshi Nakamoto (An itibariyle Dünya'nın En Zengin 44. İnsanı) tarafından
ayarlanmış bir güvenlik önlemi olması. Bu güvenlik önlemi, (yani bulunmasının
zor olması) herkes kafasına göre “Bitcoin basma” işlemini gerçekleştiremesin
(ve/veya Blockchain’i manipüle edemesin…) diye var.
Aslında madencilik denilen şeyi,
bilgisayarınıza oynattığınız bir şans oyunu ya da yukarıda yazdığım gibi,
rakamlardan oluşan bir saman yığınında, yine rakamlardan oluşan bir iğne
aratmak gibi düşünün.
Burada her bir yaptığınız arama hamlesini
de, işlemci gücünüzle doğru orantılı olduğunu varsayın. Bu durumda bu işe ne
kadar çok işlemci gücü yatırırsanız, saman yığınında bir iğne bulma
olasılığınız o kadar artacaktır.
Bu arada, söz konusu saman
yığınının devasa, iğnenin de küçücük olduğunu hayal etmeniz olayı kavramanıza
yardımcı olacaktır. Ve “samanlığın bir köşesinden aramaya başlamak” ve buna
benzer şekillerde optimizasyon yöntemleri kullanarak işleminizi
kısaltmak/şansınızı artırmak mümkün değil. Bu biraz kötü bir örnek olacak ama,
iğnenin sürekli ve rastgele olarak yer değiştirdiğini düşünün.
Mining için kullanılan bir başka
benzetme ise bilgisayarınıza kura çektirmek. Teknik olarak daha doğru olsa da,
akla “şanslı olanın kazanacağı” bir sistem getirdiği için ben bunu tercih etmedim.
Çok fazla şansa dayalı olmamasının sebebi ise, kura çekilen havuzun çok büyük
olması ki, sadece ve sadece kura çekimi işine yüklü miktarda emek (işlemci
gücü) yatıranların bu sözde “çekilişi” sürekli kazanacağı gerçeği.
Şu anki durumda (BTC
protokolünün günümüz için belirlediği zorluk ve ödül seviyesinde), bu iğneyi
bulan (yani “çekilişi kazanan”) madenci 12,5 BTC ödül kazanıyor.
Bu rakam Bitcoin’in ilk zamanlarında 50BTC idi, geçtiğimiz sene yani 2016 yılında 25 BTC'ye düşmüştü ve git gide azalacak. Bir
sonraki ödül adımının 2018 yılında
başlaması bekleniyor ve o zaman ödül 6,25 BTC’ye düşmüş olacak. Ve bu 6,25 BTC (382.243,75 TL) lik ödülün yine azımsanamayacak derecede büyük bir ödül olduğunu söylemeden edemeyeceğim.
Buraya kadar sıkılmadan geldiyseniz, en azından Bitcoin madenciliği/kazıcılığı hakkında bir miktar fikriniz ve isteğiniz oldu demektir. Ama özet geçmek gerekirse; madencilik zor ve çok miktarda işlemci gücü gerektiriyor, zorluğu giderek artıyor, bu olurken de ödül miktarı azalıyor şunuda not edeyim ödül azalıyor ama Bitcoinin her gün değerlendiğide aşikar.
Bitcoin Madenciliğinin Kısa Tarihçesi
Bitcoin madenciliğinin
ilk günden başlayarak sürekli zorlaştığını belirtmiştik. Bunun sebebi dünyanın
dört bir tarafındaki sayıları git gide artan kişilerin, bu işe git gide daha
fazla işlemci gücü yatırmaya başlaması. Sistem bu doğrultuda, piyasaya kısa
sürede çok sayıda Bitcoin sürülmesini yavaşlatmak ve 10 dakikada 1 block hızını
koruyabilmek için, kendi içinde otomatik
olarak zorluk seviyesini ayarlıyor.
CPU Mining nedir? İşlemci (Aslında merkezi işlem birimi) madenciliği hakkında:
Bitcoin’in ilk
günlerinde, herhangi bir bilgisayar ile madencilik yapmak mümkündü (hala mümkün
elbette, ama maddi olarak hiç kazançlı değil çünkü oluşturduğu maliyeti,
gelirinden çok daha fazla). Hatta resmi Bitcoin clienti diyebileceğimiz Bitcoin-QT kendinden
mininge açık bir şekilde kullanıcıya sunuluyordu.
CPU mining dediğimiz
şey, kullanılan bilgisayarın CPU, yani bilgisayarın merkezi
işlem biriminin gücünden faydalanarak yukarıda bahsettiğimiz matematiksel işlemleri
bilgisayara yaptırmak ve sonuç olarak Bitcoin elde etmekti.
Fakat kısa süre sonra hem Bitcoin
hakkında daha fazla kişi bilgi sahibi oldu ve mining akımına kapıldı, bu da
networkün toplam işlem hızını artırarak zorluk seviyesini yukarılara taşıdı.
Fakat CPU madenciliği devrinin sonunun gelmesi sadece bununla olmadı. Buna
sebep olan başka bir faktör daha var…
GPU Mining nedir? Ekran kartı madenciliği hakkında:
Ekran kartları, Bitcoin (ve bazı diğer
coin’lerin) madenciliğinin yapılabilmesi için gerekli olan matematiksel
problemleri çözmekte, işlemcilerden (CPU) daha verimlidirler. Bunun sebebi de
GPU’ların (Graphics Processing Unit), yani ekran kartlarının barındırdığı
işlemcilerin, floating point hesaplamalarında daha verimli olmaları ve Bitcoin
çıkartmak için gerekli olan işlemlerin, yoğun olarak bu hesaplamaları
kullanmaları.
Bunu, yani neden GPU
‘ların CPU’lara göre madencilik işleminde daha efektif olduklarını konuya hakim
olmayanların da anlayacağı bir benzetmeyle tarif etmek gerekirse; “GPU’lar
kuvvetli ve hızlı maden işçileriyse, CPU’lar daha kalifiye, beyaz yakalı
işçiler. CPU’lar belki daha eğitimli ve bilgili, fakat madencilik için GPU’lar
çok daha efektif.” şeklinde özetleyebiliriz.
Her neyse, özetle;
GPU’ların yani ekran kartlarının bu tür işlemlerde çok daha hızlı ve verimli
çalıştıkları bilgisinin geniş kitlelere yayılmasından sonra, ki bu aşağı yukarı
CPU madenciliğinin (Bitcoin difficulty’nin artmış olmasından ötürü)
verimliliğinin azaldığı günlere denk geliyor, insanlar devasa GPU mining
rig’leri (madencilik için toplanan özel bilgisayarlar) kurmaya başladılar. Pek
çok ekran kartının bir bilgisayara bağlı olarak ve/veya pek çok bilgisayarın
GPU gücünün bir havuz oluşturulup toplanmasıyla oluşturulan bu rigler ile, GPU
minerlar altın günlerini yaşadılar. Bu süreç aşağı yukarı 2010
sonundan – 2013 başına kadar çok karlı bir şekilde sürdü diyebiliriz. En azından geniş
kitleler için…
Günümüzde
ise Bitcoin madenciliği artık sadece ASIC’ler karlılık elde edilebilecek
zorluk seviyesine ulaştı…
(FPGA
mining konusuna şu an burda hiç değinmeden geçiyorum, çünkü geniş kitlelere
pek ulaşmadığını ve ASIC’ler tarafından pabucunun dama atıldığını
söyleyebiliriz, ama yine de ilerleyen günlerde yazının bu kısmına kısa bir
güncelleme ekleyebilirim…)
ASIC Mining–Uygulamaya özgü tümleşik
devre madenciliği hakkında:
ASIC miner nedir sorusu kafanızı
kurcalıyorsa, yukarıdaki maden işçisi örneğinden yola çıkarak, bir ASIC miner
cihazı için şunu söyleyebiliriz; doğduğu günden itibaren sadece madencilik
için, hatta sadece özel bir maddenin (coin’in) madenciliği yetiştirilmiş, bu
yönde uzmanlaşmış bir işçi düşünün.
ASIC’ler
(application-specific integrated circuit) yani Türkçesiyle uygulamaya
özgü tümleşik devreler, sadece yerine getirmeleri beklenen görevler için
özel olarak üretilmiş işlemciler (ve ek olarak güç kaynağı, casing vb. minimal
donanımdan oluşan cihazlar) olarak düşünülebilir ve söz konusu işlemi
gerçekleştirmekte diğer tüm işlemci türlerinden hem daha
hızlı hem de daha verimli çalışmaktadırlar (özellikle de ısı ve enerji
tüketimi açısından).
Bitcoin mining için
özel olarak üretilmiş ASIC cihazlar, 2013 yılı başından(yoğun olarak
nisan-mayıs’tan) itibaren kullanıcıları ile buluşmaya başladı ve Bitcoin
madenciliği, geri döndürülemez olarak değişti. GPU mining, CPU
mining’e göre ne kadar hızlı ve avantajlıysa, aynı şeyi ASIC – GPU arasındaki
fark için de söyleyebiliriz. Bu yüzden GPU ve CPU minerlar artık işe yaramaz
hale geldiler ve devir ASIC cihazlarının devri oldu. (Gerçi CPU
ve/veya GPU mining yaptığınız cihazları altcoin’leri mine etmek için hala
kullanabilirsiniz, kimisinde daha karlı, kimisinde daha az karlı olarak…).
ASIC
cihazların dezavantajı, ise spesifik
coin’lerin madenciliği dışında bir iş için kullanılamamaları. Bu sebepten
ötürü, bir ASIC miner, bir coin için karlı olma seviyesini geride bırakıyorsa,
o cihazı çalıştırmak kazanç değil sadece elektrik masrafını yani zarar olarak
geri dönüyor. Fakat bu da, karlılık ve bitcoin madenciliği konusunu ele
alacağım başka bir yazının konusu.
Peki gelecekte ne olacak?
Şimdilik öyle
görünüyor ki, ASIC üreticilerinin hız savaşı, bir süre daha devam
edecek. Üreticiler her 3-5 ayda bir yeni ürünlerini duyuruyorlar ve ön
siparişleri alıp aylar sonrasında ürünleri müşterilere ulaştırıyorlar. Bir
alternatif de, mining şirketlerinin mining hisselerini kiralamak.
Bunun dışında, şu an kısaca değinmek
gerekirse, kişisel olarak sizin herhangi bir mining cihazı alıp BTC madenciliği
olayına girmeniz, %99 ihtimalle, finansal olarak zarara girmenizle
sonuçlanacaktır. Fakat bu demek olmuyor ki tüm coin’ler için aynı şey
geçerli. Madencilik için diğer coin’leri tercih edebilirsiniz.
Sonuç: Nispeten uzun
bir yazı oldu, fakat Bitcoin madenciliği konusunun yüzeyini kazımayı başardık.
Yüzey diyorum çünkü tahmin edeceğiniz üzere konu, çok ama çok daha derinlikli
bir konu. Bu işe derinlik katan bir başka faktör ise, pek çok farklı coin için
pek çok farklı madencilik dinamiği olması. Her ne kadar süreç birbirine benzese
de, hem coin’lerin gelişimleri hem de karlılık vb. konularda büyük farklar var.
Ve dilerseniz şuandan itibaren kazanmaya başlayalım
- İş Gücü Kirala ( Tavsiye Edilen )
- Bitcoin Satın Al
- Bitcoin'in Değerini İncele